Πέμπτη, 25 Δεκεμβρίου 2008

Η ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ


«Ποιος είναι ο ρόλος του ατόμου στην κοινωνία;», «Ποια επίδραση έχουν οι πράξεις του καθενός μας στα τεκταινόμενα;». Οι απαντήσεις σε αυτά τα καίρια ζητήματα με τα οποία έρχονται αργά ή γρήγορα αντιμέτωποι οι άνθρωποι, δυστυχώς δεν ήταν αρκετά ικανοποιητικές τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Μέχρι τότε οι απαντήσεις είχαν να κάνουν με το «Πως» θα ρυθμίζονται οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και του περιβάλλοντος τους, χωρίς πρώτα να δοθεί μια απάντηση στο «Ποια» είναι η σχέση αυτή. Αυτό που επικρατούσε εκείνη την εποχή ήταν ένα μηχανιστικό μοντέλο, όπου ο άνθρωπος βρισκόταν έξω από το περιβάλλον και αλληλεπιδρούσε με αυτό, ενώ στην πραγματικότητα είναι μέρος του.

Η σύγχρονη φυσική και συγκεκριμένα ο κλάδος της κβαντικής φυσικής έριξε, ίσως άθελά της, λίγο φως σε αυτή τη σχέση μεταξύ ατόμου και περιβάλλοντος. Οι φυσικοί σίγουρα δεν είχαν ιδέα για τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της μελέτης των σωματιδίων σε υποατομικό επίπεδο. Αυτό που τους ενδιέφερε ήταν να εξηγήσουν την «περίεργη» συμπεριφορά αυτών των σωματιδίων. Η μελέτη της κίνησης των σωματιδίων έδινε διαφορετικά αποτελέσματα με τις ίδιες συνθήκες, καταργώντας με αυτόν τον τρόπο την αιτιοκρατία και το μηχανιστικό μοντέλο της φύσης που επικρατούσε μέχρι τότε. Η λύση του μυστηρίου ήρθε από τον Heisenberg, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι η παρατήρηση των σωματιδίων τα επηρεάζει και θα τα επηρεάζει ό,τι και αν κάνουμε γιατί η φύση μας εμποδίζει να προσδιορίσουμε με ακρίβεια την κίνηση τους. Έτσι κάπως διατυπώνεται η Αρχή της Απροσδιοριστίας του Heisenberg, η οποία αποδείχτηκε και πειραματικά το 1925.

Μετά από αυτή την ανακάλυψη, άνοιξε ο χώρος για τον κλάδο της κβαντικής φυσικής ο οποίος έκανε σημαντικά βήματα από τότε. Συγκεκριμένα, ανακαλύφθηκε ότι τα σωματίδια δεν είναι στερεές μπάλες όπως ίσως τις φανταζόμαστε, αλλά κύματα και μάλιστα κύματα πιθανοτήτων. Σε ελεύθερη μετάφραση θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τα σωματίδια πριν την παρατήρησή τους περιέχουν μέσα τους όλες τις πιθανές καταστάσεις στις οποίες θα μπορούσαν να βρίσκονται, μέχρι να τα αναγκάσουμε – μέσω της παρατήρησης – να λάβουν μια από αυτές.

Ωραία όλα αυτά, αλλά πως μπορούν με οποιοδήποτε τρόπο να απαντήσουν στα ερωτήματα που τέθηκαν στην αρχή του κειμένου. Η απορία είναι εύλογη και μια απόπειρα σύνδεσης θα πρέπει να ξεκινήσει από την παραδοχή ότι παρόλο που η πραγματικότητα μπορεί να είναι μια, ο κάθε ένας από εμάς τη βιώνει διαφορετικά. Τι είναι αυτό που εμποδίζει τον κάθε ένα από εμάς να αντιληφθεί την αντικειμενική πραγματικότητα; Η απάντηση μπορεί να δοθεί από τον Heisenberg: Ο παρατηρητής επηρεάζει το παρατηρούμενο με αποτέλεσμα η φύση να μας εμποδίζει να δούμε όλες τις πιθανές πραγματικότητες και να μας αφήνει μόνο με τη «φτωχή» δική μας. Αυτό που βλέπουμε κάθε φορά ως πραγματικότητα είναι το κομμάτι που μας επιτρέπουν οι προκαταλήψεις, οι ιδέες και οι εμπειρίες μας. Αυτές φωτίζουν τον γύρω μας κόσμο και εμείς βλέπουμε μόνο τη σκιά που δημιουργείται από πίσω.

Η αλήθεια είναι μια κακοεστιασμένη εικόνα, την οποία ελπίζουμε μέσω της έρευνας να καθαρίσουμε. Ο Heisenberg, δυστυχώς, μας στέρησε αυτήν την ελπίδα. Η εικόνα μπορεί να καθαριστεί μέχρι κάποιο όριο, η φύση δε θα μας αφήσει παραπέρα! Όσο αποκαρδιωτικό και αν ακούγεται αυτό θα ήθελα να θυμίσω ότι η ομορφιά της ζωής δε βρίσκεται σε αυτά που γνωρίζουμε, αλλά σε αυτά που προσπαθούμε να ανακαλύψουμε. Ο Heisenberg μπορεί να στέρησε την ελπίδα, αλλά εξασφάλισε ατέλειωτη αναζήτηση.
Όλες οι πιθανές πραγματικότητες διαμορφώνονται κάθε στιγμή από εμάς τους ίδιους με βάση τις εμπειρίες, τις εικόνες και κατ’ επέκταση τις πραγματικότητες που βιώσαμε στο παρελθόν. Με αυτόν τον τρόπο το παρελθόν καθορίζει το μέλλον, μέσα από τις επιλογές που κάνουμε κάθε στιγμή. Και όταν λέμε επιλογή εννοούμε την παγίωση μιας πραγματικότητας μέσα στο μυαλό μας, ανάμεσα σε όλες τις πιθανές πραγματικότητες, αυτό που μερικοί ονομάζουμε «όραμα». Υπάρχουν αναρίθμητα παραδείγματα όπου το όραμα ενός και μόνο ανθρώπου, εφ’όσον είναι ξεκάθαρο και παγιωμένο, κατάφερε να αλλάξει την πορεία της ιστορίας της ανθρωπότητας.

Μια τέτοια θεώρηση κατά κάποιο τρόπο καταργεί την έννοια της μοίρας και ταυτόχρονα μας τοποθετεί μπροστά στις ευθύνες μας ως άτομα που επηρεάζουμε το περιβάλλον του οποίου είμαστε κομμάτι. Κανείς δεν μπορεί πλέον να είναι «θύμα», γιατί η αλλαγή της πραγματικότητας που βιώνει είναι στο χέρι του να αλλάξει, αρκεί να οραματιστεί αυτό που θέλει και η απόκτηση συνείδησης είναι το πρώτο βήμα για να οδηγηθεί κανείς στο όραμα. Ο Γκουρντζίεφ είχε παρομοιάσει τον άνθρωπο με μια άμαξα (φυσικό σώμα), που το σέρνει ένα άλογο (συναίσθημα). Πάνω στην άμαξα υπάρχει ο οδηγός της (λογική) που μπορεί να διατηρήσει μια κατεύθυνση, αλλά δεν μπορεί να την καθορίσει. Η συνείδηση μόνο μπορεί να πάρει αποφάσεις, να επιλέξει...


deBarzak

6 σχόλια:

Ατόφιος είπε...

Συζητώντας και με τον deBarzak απόψε μπορώ να σχολιάσω τα εξής (παίρνοντας την ευθύνη που μου αναλογεί στην υποκειμενικότητα της παρατήρησης μου!)

Πραγματικά, είναι "κατάντια" το να βλέπει κανείς σε κοινωνικό και συλλογικό επίπεδο που έχουμε εξαναγκάσει τα σωματίδια να κινούνται, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί το εύρος των πιθανοτήτων που τους είναι διαθέσιμο!

Και όντως, η ατομική ευθύνη σε όλο αυτό (και μια στάση σύμφωνα με την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση της Gestalt που συζητούσαμε ως ομάδα τις προάλλες) έχει να κάνει με την ανάληψη της ευθύνης σε όλα τα επίπεδα (σκέψης, λόγου, συναισθήματος, φυσικού σώματος) εκφράζοντας την.

Και κάτι τελευταίο - Σύμφωνα με τα όσα ξέρουμε, δεν υπάρχει μη συμμετοχή και δεν μπορεί να υπάρξει "μη παρατήρηση". Τα ανθρώπινα όντα είμαστε (!!;;) όντα καταγραφής, άρα η καταγραφή θα γίνει και στην πορεία της θα επηρρεάσει το παρατηρούμενο!

Αστραία είπε...

Ίσως εκεί
που η φυσική συναντά
την μεταφυσική
και την κβαντική φυσική
να είναι η γέφυρα που θα ενώσει
την λογική και
μια άλλου είδους γνώση!

Τοξοβόλος είπε...

Ο Νίο και ο Αντι- Νίο,
συνδέοντας τα προηγούμενα,
ταυτίζονται με ττην έννοια του σωματιδίου Α και του αντι-σωματιδιού Α.
Τι συμβαίνει όταν αυτά τα δύο συναντιούνται;

Αρτεμις είπε...

Εμπνευσμένη ανάρτηση απο έναν φυσικό που δεν νοιάζεται μόνο πως θα κάνει τις εξισώσεις να ¨βγουν¨ σωστές αλλά και ποιο νόημα μπορεί να τους αποδώσει. Η μυστηριώδης Πυθία (προτείνω να μετονομαστείς Αστρέα) έχει ως συνήθως δίκιο καθώς ο Νεύτωνας και ο Αινστάιν είχαν μυστικιστική φλέβα.
Μια ξανθια (θα μετονομαστώ και γω να είμαστε δίκαιοι) μη φυσικός έχει τις εξής απορίες:
Η φύση μας εμποδίζει να προσδιορίσουμε με ακρίβεια την κίνηση των σωματιδίων ή η φύση μας, η μειωμένη αντιληπτική μας ικανότητα που εξαρτάται από την συνειδητότητα του παρατηρητή ;
Τα σωματίδια πριν την παρατήρηση τους περιέχουν μέσα τους όλες τις πιθανές καταστάσεις μέχρι να τα αναγκάσουμε μέσω της μέτρησης να λάβουν μία .Τα αναγκάζουμε ή επιλέγουν ; Άρα έχουν συνειδητότητα ;
Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποια πιθανή κατάσταση θα καταλάβει το σωματίδιο άρα η επιλογή του σωματιδίου είναι απροσδιόριστη ανεξάρτητη και τυχαία ;
Η πραγματικότητα είναι μια και αντικειμενική ;
Κι αν η επιλογή του σωματιδίου δεν είναι τυχαία γιατί δεν συμβαίνει καν .
Μήπως όλες οι δυνατές καταστάσεις υλοποιούνται κάθε φορά αλλά σε εξίσου διαφορετικά σύμπαντα ;
Συμφωνώ ότι επιλέγουμε την πραγματικότητα μας και η επιλογή είναι ένα πρώτο βήμα, αρκεί η επιλογή και ο οραματισμός ;
Η νόηση εκδηλώνεται με την ικανότητα να κάνουμε επιλογές...Αρκεί αυτή η νοητική λειτουργία ; …Μήπως και εδώ είναι σημαντικό ποιος είναι ο οραματιστής ως συνειδητότητα και η συνδέση με την κοσμική συνειδητότητα ;

Αστραία είπε...

Ωραίες ερωτήσεις
τοξοβόλα Άρτεμις!!!
-θα σε μετονομάσουμε
...Σωκρατεία Μαία-
Ένα ταξίδι,
εκτός από το πρώτο βήμα αρχίζει πάντα και
...με τις σωστές ερωτήσεις!

Αν ακολουθήσουμε την μέθοδο του
στοχαστικού μας φιλοσόφου, του Σωκράτη,
που θα πάει,
" θα το γεννήσουμε το παιδί"!

Ζούμε σε ένα κόμσο αλληλεπίδρασης,
καμία δύναμη δεν υφίσταται μόνη,άρα,
μισή ευθύνη δική μας και η άλλη μισή... "στην Κίνα" βρίσκεται
...των σωματιδίων;)

Λήο είπε...

Η ενοποίηση όλων των θεωριών ίσως να είναι η πρόκληση της καινούργιας εποχής
και των νέων ανθρώπων.